"Bu dergi çok yakın bir geçmişte sadece bir hayaldi. Ama yıllarca beslenmiş, peşine düşülmüş, izlenmiş bir hayal. Fotoğrafla İZ bırakma hayali."


İz'in bu sayısı, Magnum'un kurucularından Henri Cartier-Bresson ve George Rodger'ın doğumlarının 100. yılını kutlayarak başlıyor. İyi ki doğdunuz Henri ve George. Derginin sayfalarını çevirdikçe farklı dünyalara adım atıyorsunuz. İlk olarak Richard Kalvar'ın dünyası karşılayacak bizleri, ardından Ozan Sağdıç'ın objektifine yansıyan "an"lara göz atacağız. Sağdıç'tan sonra Merih Akoğul'un yol haritası ile devam edeceğiz yolculuğumuza. Bu yolculuğun sonunda hayatındaki molalara şimdiden fazlasıyla fotoğraf sığdıran Charles Richards ile birlikte "ünlüler" e göz atacağız. İlerleyen sayfalarda Gencİz katılımcısı İlker Gürer bizleri İstanbul'un içindeki katmanların içine çekiyor. İz'in son sayfalarında Murat Germen ile hayatımızın arka planlarında varlığını sürdüren merdivenlerin potansiyelinin farkına varmaya çalışacağız. Farklı dünyaları ve bakışları barındıran sayfalarımızı beğeneceğinizi umuyorum. Derginin sorumlu yazı işleri müdürü Umut Sülün sorularımızı yanıtladı.

Fotoğraf sanatının duayen ismi Ara Güler' in yayın yönetmenliğini üstlendiği ''İz'' uzun bir süredir yayın hayatına devam ediyor. Türkiye'de fotoğraf dergiciliğini anlatır mısınız Umut bey?

İz'in şu anda 14. Sayısı yayımlanmış bulunuyor. İki ayda bir yayımlanan bir dergi olarak 2 yılı geride bırakmış bulunuyoruz. Bu süreç zarfında bizden önce yayın hayatına başlayan diğer fotoğraf ve sanat dergilerinin yaşadığı birçok problemi biz de yaşadık ve bizim için eşik denebilecek bir noktayı artık aştık. Bu anlamda bizim yayın serüvenimiz aslında diğer sanat dergilerinden çok farklı değil. Ama tabii ki belirli artılarımız da var bu süreç içinde. Bunlardan en önemlisi ulusal ve uluslararası anlamda kişi ve kuruluşlardan aldığımız destek. Bu destek bizi oldukça motive etti ve dergi bugünlere geldi. Bizim dışımızda şu anda yayınlanmakta olan 4-5 dergi var. Tabi bunların dışında fotoğrafı öne çıkaran ve çokça fotoğraf ve foto-röportaj kullanan dergiler de var.

Aslında İz'in konumlanışı sadece fotoğraf alanına değil. Çünkü İz'in sayfalarında fotoğraf hikayeleri yer alıyor ve bu hikayeler fotoğrafa ilgi duymayan, fotoğraf çekmeyen birisine de hitap edebiliyor. Bundan dolayı da herkes bu dergide kendine ait ya da yakın hissettiği bir şeyler buluyor. Bizim çıkış noktamız da zaten böyle bir anlayıştı. Türkiye'de fotoğraf ile ilgili son haberleri ve ürünleri barındıran dergiler zaten bulunmakta idi ve hala varlar, bunların işlevi çok önemli ve farklı. Ama bizim anlayışımızdaki dergicilik Türkiye'de bulunmamaktaydı. Biz bir albüm dergi anlayışı ile işe koyulduk. Bu yolda da dünyadan bazı dergileri kendimize örnek aldık.

Derginizin bu yeni sayısına Magnum'un kurucularından Henri Cartier-Bresson ve George Rodger'ın doğumlarının 100. yılını kutlayarak başlıyorsunuz. Farklı dünyaları ve bakışları barındıran sayfalarımızı nasıl hazırlıyorsunuz?

Magnum, bundan 60 yıl önce Henri Cartier-Bresson ve George Rodger'ın da içinde olduğu dört kişi tarafından kuruldu ve Bresson ve George Rodger'ın bu yıl 100. doğum yılları. Biz daha önce Bresson ve George Rodger'a yer vermeseydik onların fotoğraflarını daha fazla tanıtacak bir sayı yapardık ancak paylaşacağımız o kadar fotoğrafçı ve işleri var ki bunu yapmadık...

Biraz böyle hazırlıyoruz dergimizi. Öncelikle şunu belirtmeliyim güncel ile bir bağ kurmak mecburiyetinde hissetmiyoruz kendimizi ama günceli de hep aklımızda tutuyoruz. Toplumsal gelişmeler karşısında daha önce bu alanlarda yapılmış işleri sürekli gözümüzün önüne getirerek bir bağ kurabilir miyiz diye de düşünüyoruz. Ama zorlamalardan ve yapmış olmak için yapmaktan kaçıyoruz. Bizim için önemli olan sunmak. Biz bir sunum mecrasıyız. Daha fazla da bir misyon yüklemiyoruz kendimize. Zaten yayımladığımız işler kendi dilleri olan işler, onlar bakanlara bir şeyler anlatıyor. Dergide Ara Güler, Hasan Şenyüksel ve benden oluşan bir ana kadro var, bunun yanında dışarıya çok açığız. Her türlü öneriyi değerlendiriyoruz. İnternetin ve kütüphanemizdeki kitapların nimetlerinden çok yararlanıyoruz. Buralardan oldukça fazla kişiye ulaşıyoruz. Ama bunun yanında da ilk günden itibaren belirlediğimiz ve mutlaka işlerini yayınlamak istediğimiz fotoğrafçılar var ve onlar ile de kontak kuruyoruz.

İz dergisi anları ölümsüz kılan fotoğraflara yer veriyor değil mi? Bu arada internette de bir fotoğraf dergisi yapmayı düşünüyor musunuz?

Fotoğraf tarihine mal olmuş bir çok ikon fotoğraf, derginin sayfalarında yer aldı bugüne kadar. Bu fotoğraflar sadece fotoğraf tarihinin değil toplumsal tarihimizin de en önemli görsel öğeleri olmuş durumda. Bundan sonraki süreçte de bu zenginlikten beslenmeye devam edeceğiz. Belki de yeni kuşakların İz'de yayınlanan fotoğrafları zamanla ölümsüzleşen kareler arasında yerini alır. İnternet dergiciliği konusuna gelince; tabii ki interneti göz ardı etmemek lazım ve etmiyoruz da. Ama bu aşamada İz'i internete taşımak ya da internet üzerinden başka bir dergi çıkarmak gibi bir planımız yok. Ama internet üzerinde nitelikli işlerin takip edilebileceği bir platform yapmak gibi planlarımız var. Bunun için de şu anda zamana ihtiyacımız var.

Derginizde kimler yazı yazabiliyor? Fotoğraf yazıları ilgi çekiyor mu?

İz, yazıyı oldukça az tutan bir dergi, bunun en önemli sebeplerinden biri fotoğrafların bir anlatım dili olması. Klasik anlamda bir yazar kadromuz yok ama zaman içinde dergimizde yazı yazmak istediğini belirten ya da bizim yazı yazmasını istediğimiz kişiler var. Bu kişilerin daha çok fotoğraf dışından olmasını tercih ediyoruz. Yazılarımız teknik bilgi içeren yazılardan çok konuyu ya da fotoğrafçıyı daha iyi tanımamızı ve anlamamızı sağlayacak ip uçlarını barındıran yazılar oluyor.

Yazılarımız ve fotoğrafların altındaki kısa bilgiler oldukça ilgi çekiyor.
Özellikle yurt dışından dergimizi takip eden yabancı dostlarımız için ilginç bir deneyim oluyor. Senelerce farklı farklı mecralarda gördükleri fotoğrafları Türkiye'deki bir dergide farklı bir yaklaşım içeren yazılar ile görmek onların ilgisini çekiyor. Bu arada dergimizde yazılarımız az olsa da yazıların niteliğine önem veriyoruz ayrıca dergimizi Türkçe ve İngilizce olarak çıkartıyoruz.

Sizce resimle fotoğraf arasındaki fark nedir?

Bu sorunun cevabı fotoğrafı nasıl tarif ettiğinize çok bağlı. Hatta fotoğrafı kullanım alanınıza da çok bağlı. Fotoğraf ve resim zaman zaman birbirinden çok uzaklaşırken zaman zaman aralarında fark kalmayacak derecede yakınlaşıyorlar. Belge niteliği taşıyan fotoğraflar olduğu gibi resimler de oldu tarih boyunca. Eğer bir sanat yapıtı ise fotoğraf bunun da iki taraf için örnekleri fazlaca bulunmakta. İkisi de benzer kanallardan beslense de farklı bir dil.

Son yıllarda renkli fotoğraf ilgi gördü, yaygınlaştı; şimdi de dijital fotoğraf atakta. Sanıyorum okuyucularımızdan da merak edenler vardır, bu gelişmeler için neler söyleyebilirsin?

Şu anda dijital olarak her bireyin görüntü elde edebileceği bir teknolojiye sahibiz. Fotoğraf makinesi veya cep telefonu olan herkes fotoğraf çekebilir. Dijital teknolojinin ilerlemesi bir taraftan görüntü kirliliğinin artmasına sebep olurken diğer taraftan da dijital teknolojinin artılarından yararlanma olanağı sunuyor. Böylesi geçiş dönemleri farklı farklı görüşlerin var olduğu dönemlerdir. Ama yaşadığımız çağın teknolojisine de sırtımızı dönemeyiz. Sonuç olarak bu doğal bir süreç, bir kaydediciye ihtiyacımız var ve o makine o dönemin teknolojisi olmalı. Bu genel yargım ama şunu da biliyorum; –ki böyle yapılmasının önemli bir sebebi de halen dijital teknolojinin her şeyi çözememesi- çok önemli foto-röportajları yapan kişiler genel olarak halen film kullanıyorlar.

Hiç düşündünüz mü, fotoğraf olmasaydı, ne olurdu acaba?

Fotoğraf, resim ya da video olmasaydı, mutlaka isimleri ve yapıları farklı olsa da bizim görsel tarihimizi oluşturacak bir şeyler olurdu. Fotoğrafa çok fiziksel bir şeymiş gibi bakmıyorum, bu bir dil ve bir dili ne bastırabilirsiniz ne de var olmasını engellersiniz. Ancak ona ihtiyaç duyulmazsa yok olur ya da ortaya çıkmaz. Ama ihtiyaç var ve hep de var olacak.

Son olarak söylemek istediğiniz bir şey var mı?

Hepimizin evinin duvarındaki bir afişte, bilgisayarında, en sevdiği kitabın kapağında ama en önemlisi aklının bir ucunda yer etmiş bir fotoğraf karesi vardır. O karelerin bir hikayenin kareleri olduğunu unutmamak gerekir. O fotoğraf sizi o hikayenin içine çeker ve size bir şeyleri gösterir. İste biz bu hikayeler için İz'i yayımlıyoruz. İz'e bakanların bu hikayelerin içinde kendilerini bulması için. Tıpkı Ara Güler'in bir İstanbul fotoğrafına bakıp o İstanbul'u aklımızda canlandırmak istememiz gibi. Teşekkürler.