Doğadaki Tükenişin Sembolü - Renkhaber, Online Haberler, Son Dakika

Yalçın Ergündoğan

Nesli dünya ölçeğinde tehlike altında olan ve Türkiye'de korumaya alınan Kelaynak kuşları üreme dönemlerini doğada geçirebilmeleri için bu günlerde üreme çiftliklerinden serbest bırakılmaya başlandı. Kelaynaklar, bahar ve yaz boyunca Birecik semalarında özgürce uçacak... Ne güzel... Eee, akıllı insan türü bu. Önce tüket, yok et, sonra koruma altına al. Tabii koruma altına alma girişimleri de duyarlı yaşam savunucularının basıncı ile...
Nuh Peygamberin bereket sembolü olarak 'tufan'da neslini korumak maksadıyla gemisine aldığı Kelaynakları (Geronticus eremita) 'kibirli', 'ben merkezci', 'en akıllı', insan türü peki nasıl olup da bu noktaya getirmiş? Cevabı açık. Tarım ilaçlarının aşırı derecede kullanımı, avcılık, üreme alanlarında rahatsız edilmeleri, kuşların yaşam alanlarının azalması, kurutulan sulak alanlar, göller...

* * *

Başında tüy olmaması, bu kuşların adının 'Kelaynak' olarak belirlenmesine neden olmuş. Boğazı ve gagası erişkinlerde koyu kırmızı olan bu kuşlar ilk yumurtadan çıktıklarında yavruların kafaları ve boğazları tüylü aslında. Yaşları ilerledikçe bu tüyler yok oluyor. Siyah tüyleri güneş ışığının farklı açılarında parlak yeşil, kavuniçi ve mor renklerini yansıtan Kelaynakların, uçuşları ise hayrete düşürecek kadar zarif. Akrabaları Balıkçıl ve Leylekler gibi bacakları uzun. Yaşam süreleri ise, insan türünün izin vermesi durumunda 23-30 yıl. Göçmen bir kuş türü olan Kelaynak'larımız, Şubat-Temmuz aylarını Birecik'te(6 ay), Kış Dönemini de Ağustos-Ocak aylarını Eritre, Etiyopya, Yemen ve Suudi Arabistan'da geçiriyorlarmış (6 ay) .

Bugün, Kelaynaklar az sayıda da olsa dünyada sadece Nil Vadisi'nde ve Birecik'te bulunuyor. Eskiden ise; (1940'lar öncesi) Türkiye'den, Kuzey Afrika'ya, Arap Yarımadası'ndan Fas'a kadar çok geniş bir bölgede ürer ve yaşarlarmış. Sayıları giderek azalan kelaynak kuşları için 1989 yılında Birecik'te kelaynak üretme tesisi kurulmuş. Kelaynaklar, göç dönemi öncesinde istasyona alınıyor ve üreme dönemlerinde serbest bırakılıyormuş. Bu yıl da Şubat sonundan Ağustos'a kadar serbestçe dolaşacak 110 bireylik kelaynak kolonisine, yeni yavruların katılması ile 140 bireye kadar büyümesi ve son yirmi beş yılın en yüksek sayısına ulaşması bekleniyor. Dünya ölçeğindeki sayıları da sizlerle paylaşayım: Birecik'te 110 adet, Fas'ta iki koloni halinde 350 adet ve Avrupa ile Amerika'daki hayvanat bahçelerinde Fas kökenli bin adet Kelaynak kuşu bulunuyor. Fas kökenli Kelaynaklar yerleşik imiş. Birecik Kelaynakları ise; göçmen kuş kategorisinde.

* * *

Birecik Kaymakamlığı harekete geçip Çevre ve Orman Bakanlığı ile bir çalışma yürütmüş. Üretme istasyonundaki Kelaynak kuşları kapalı devre kamera sistemi ile izleniyor. Uluslararası Koruma Protokolü gereği 1997 yılından beri göçe bırakılmayan Kelaynak kuşlarından bir kısmına "uydu takip cihazı" takılarak göçe gönderilmesi ve bu kuşlardan gönderilen verilerin değerlendirilmesi ve internet üzerinden yayınlanması da proje kapsamında. Şimdi, Doğa Derneği'nin de katkılarıyla yürütülen proje kapsamında "Kelaynaklar" üreme dönemi boyunca araştırılacak ve her bir yavrunun yuvalarından güvenle uçabilmeleri için tüm önlemler alınacak. Doğa Derneği yetkilileri gösterdikleri çabadan ümitli, "Doğadaki yok oluşun sembolü olan kelaynakların, önümüzdeki yıllarda yeniden 'baharın' ve 'bereketin' sembolü haline geleceğini" ifade ediyorlar.

Bir zamanlar doğanın canlılığının, çeşitliliğinin, bir arada yaşamanın ve bereketin simgesi olan Kelaynak kuşları şimdi doğadaki 'yok oluşun' sembolü artık... Ne acı...

* * *

İşitmişsinizdir, dünya Kapitalizminin patronu G. W. Bush geçenlerde, krize giren sistemi onarmak için nasıl bir çağrı yapmıştı? "Bu günlerde, her ne olursa olsun, daha fazla alış veriş yapın, daha fazla tüketin!'..."

Bakalım çabalar, yaşam savunucularının gayreti, ne olursa olsun 'daha fazla kâr', 'daha fazla tüketim' diyerek doğadaki çeşitliliği ve yaşamı sonlandırma pahasına sistemlerinin çarkını döndürmeye çalışanlara galip gelecek mi? Mücadele kıran kırana sürüyor...