ABD İran’a Yeni Yaptırımlara Hazırlanıyor: Gözler Çin’e Çevrildi

ABD ile İran arasındaki yaklaşık altı aylık çatışmada askeri gerilimin yanına yeni bir ekonomik baskı aşaması ekleniyor. Washington, İran’a yönelik yaptırımları daha da ağırlaştırmaya hazırlanırken planın başarısında Tahran’ın en önemli petrol müşterisi Çin’in tutumu belirleyici olacak. Avrupa’da ise olası İran misillemelerine ilişkin güvenlik senaryoları yeniden değerlendiriliyor.

ABD Hazine Bakanı Scott Bessent, İran’a karşı “tarihin en sert yaptırımlarının” uygulanacağını ve ayrıntıların 24 Ağustos’ta açıklanacağını duyurdu. ABD Başkanı Donald Trump da İran’a ekonomik destek sağlayan ülkelerin sonuçlarla karşılaşabileceği uyarısında bulundu.

Çin’in Tutumu Yaptırımlar İçin Belirleyici

Washington’ın yeni baskı stratejisindeki en önemli başlıklardan birini Çin’in İran ile ticareti oluşturuyor. 2025 verilerine göre Çin, İran’ın deniz yoluyla ihraç ettiği petrolün yüzde 80’inden fazlasını satın alıyordu. Bu nedenle Pekin’in ABD’nin yaptırım çağrısına vereceği yanıt, yeni önlemlerin etkisini doğrudan belirleyebilecek unsurlar arasında gösteriliyor.

Çin yönetimi ise yaptırım ve baskının sorunu çözmeyeceğini belirterek ABD’nin yaklaşımına destek vermedi. Pekin, tarafların siyasi ve diplomatik yollarla çözüm araması gerektiğini savundu. Böylece Washington’ın İran’ı ekonomik açıdan daha fazla izole etme hedefinin önündeki en önemli belirsizliklerden biri devam etti.

İran Yeni Yaptırımların Başarısız Olacağını Savunuyor

İran Dışişleri Bakanı Abbas Erakçi, ABD’nin hazırladığı yeni önlemleri “çaresizliğin göstergesi” olarak nitelendirerek yaptırımların sonuç vermeyeceğini söyledi. Tahran yönetimi, yaklaşık 50 yıldır farklı seviyelerde uygulanan ekonomik kısıtlamalara rağmen geri adım atmayacağı mesajını veriyor.

ABD ve İsrail’in 28 Şubat’ta İran’a yönelik saldırılarıyla başlayan çatışmalar sırasında İran’ın ekonomik ve askeri altyapısı ağır hasar gördü. Buna karşın Tahran’ın füze ve insansız hava aracı kapasitesinin tamamen ortadan kalkmadığı ve Hürmüz Boğazı’ndaki deniz trafiğini önemli ölçüde aksatmayı sürdürdüğü belirtiliyor.

Hürmüz Boğazı’nda Trafik Düşük Seviyede

Küresel enerji ticaretinin en kritik geçiş noktalarından biri olan Hürmüz Boğazı’nda gemi trafiği savaş öncesindeki seviyelerin oldukça altında bulunuyor. İran, izinsiz olarak değerlendirdiği petrol tankerlerinin geçişine izin vermezken Washington boğazın koşulsuz biçimde yeniden açılmasını istiyor.

Hürmüz Boğazı krizi, petrol fiyatları ve uluslararası taşımacılık maliyetleri üzerinde baskı oluşturuyor. ABD yönetimi ekonomik yaptırımların askeri operasyonların yeniden büyük ölçekli hale gelmesini önleyebileceğini savunurken Tahran yeni tehditlere karşılık vereceğini belirtiyor.

Avrupa’daki Askeri Tesisler İçin Risk Senaryoları

Gerilimin Avrupa’ya taşınabileceğine yönelik iddialar da güvenlik gündeminde yer alıyor. İran yönetimine yakın kaynaklara dayandırılan haberlerde, ABD’nin saldırılarını genişletmesi halinde Tahran’ın Güneydoğu Avrupa’daki Amerikan ve müttefik askeri tesislerini olası hedefler arasında değerlendirdiği öne sürüldü. Bulgaristan ve Kıbrıs bu senaryolarda adı geçen bölgeler arasında bulunuyor.

Bu değerlendirmeler kesinleşmiş bir saldırı planı anlamına gelmiyor. İran Devrim Muhafızları daha önce İran’a yönelik operasyonlarda kullanılan yabancı askeri üsların meşru hedef olarak değerlendirilebileceğini açıklamıştı.

Yunanistan Girit’teki Savunmayı Değerlendiriyor

Yunanistan yönetimi de bölgedeki gelişmeler üzerine ek savunma tedbirlerini inceliyor. Atina’nın Karpathos’ta konuşlu bir Patriot hava savunma bataryasını Girit’e taşıyarak Souda askeri üssünün korunmasını güçlendirme seçeneğini değerlendirdiği bildirildi.

Yunan yetkililer, İran’ın doğrudan Yunanistan’ı hedef alması ihtimalini düşük değerlendiriyor ancak olasılığı tamamen dışlamıyor. Souda ve diğer kritik altyapılarda güvenlik önlemleri sürerken, askeri ve istihbarat birimleri Orta Doğu’daki gelişmeleri takip ediyor.

Yeni Yaptırımların Ayrıntıları 24 Ağustos’ta Açıklanacak

Washington’ın İran’a karşı hazırladığı yeni ekonomik önlemlerin kapsamının ABD Hazine Bakanlığının açıklamasıyla netleşmesi bekleniyor. Yaptırımların İran’ın petrol ticareti, finansal işlemleri ve yaptırımları aşmak için kullanılan ticaret ağlarını hedef alması beklenirken, uygulamanın üçüncü ülkeler üzerindeki etkisi de yakından izlenecek.

İran tarafı diplomatik çözüm ihtimalini tamamen dışlamazken, anlaşmanın karşılıklı saygı temelinde yapılması gerektiğini savunuyor. İran savaşında askeri çatışmaların yanı sıra ekonomik baskı, Hürmüz Boğazı ve Çin’in tutumu önümüzdeki dönemin temel başlıkları olarak öne çıkıyor.