ABD İran Yaptırımlarını Genişletti: Çin’in Tutumu Kritik Önem Taşıyor

ABD yönetimi, İran yaptırımları kapsamında Tahran’ın küresel ekonomik bağlantılarını hedef alan yeni bir baskı kampanyası başlattı. Washington, İran’la belirli alanlarda ticari ilişkilerini sürdüren üçüncü ülke şirketleri ve finans kuruluşlarının ABD’nin ikincil yaptırımlarıyla karşılaşabileceği uyarısında bulundu.

ABD Hazine Bakanı Scott Bessent, 24 Ağustos’ta Washington’da düzenlediği basın toplantısında “Operation Economic Outcast” adı verilen kampanyanın başladığını açıkladı. Bessent, amaçlarının İran’ın petrol satışları, yaptırımlardan kaçınma yöntemleri ve uluslararası finans bağlantıları üzerinden elde ettiği ekonomik kaynakları kesmek olduğunu söyledi.

Yaptırım Riski Beş Sektöre Genişletildi

ABD Hazine Bakanlığı, İran’a yönelik ekonomik baskının dijital varlıklar, teknoloji, altın, havacılık ve deniz taşımacılığı olmak üzere beş sektörde genişletildiğini bildirdi. Yeni düzenlemeler, İran ekonomisinin bu alanlarında faaliyet gösteren veya hizmet sağlayan yabancı kişi ve kuruluşların yaptırım kapsamına alınabilmesine imkan tanıyor.

Aynı kapsamda İran’ın nükleer ve füze teknolojisi tedariki, siber faaliyetleri ve petrol gelirleriyle bağlantılı olduğu belirtilen yaklaşık 60 kişi, kuruluş ve gemiye yaptırım uygulandı. İran’a bazı para transferlerine izin veren genel lisansların bir bölümünün de askıya alındığı açıklandı.

Çin Bankaları İçin Yaptırım İhtimali Gündemde

Yeni politikanın uygulanmasındaki en önemli başlıklardan birini Çin’in İran petrolü alımları oluşturuyor. Çin, son yıllarda İran petrolünün en büyük alıcısı konumunda bulunurken Washington daha önce bazı bağımsız Çin rafinerileri ve taşımacılık şirketlerine yaptırım uyguladı. Buna karşılık İran’ın petrol ticaretine aracılık ettiği öne sürülen büyük Çin bankaları son yaptırım listesinde yer almadı.

Bessent, Çin bankalarına yönelik olası yaptırımlar konusunda hiçbir ülkenin ABD yaptırımlarının erişimi dışında olmadığını söyledi. Ancak Washington’un şirketlere ve ülkelere İran bağlantılı faaliyetlerini sonlandırmaları için süre tanıyacağını belirten Bessent, küresel finans sistemi üzerinde ani ve geniş çaplı bir sarsıntı oluşturmak istemediklerini de ifade etti.

Çin Dışişleri Bakanlığı ise yaptırım ve baskı yöntemlerinin sorunların çözümüne katkı sağlamadığını belirterek Pekin’in kendi çıkarlarını korumak için gerekli adımları atacağını açıkladı. Bu nedenle ABD’nin İran yaptırımlarının ne ölçüde etkili olacağı konusunda Çin’in atacağı adımların belirleyici olabileceği değerlendiriliyor.

İran’dan Misilleme Mesajı

İran yönetimi de Washington’un yeni yaptırım hamlesine karşılık vereceğini duyurdu. İran Ekonomi Bakanı Ali Madanizadeh, ülkesinin ABD yaptırımlarına karşı hazırlıklı olduğunu belirtirken ekonomik baskıya karşı kullanabilecekleri araçların bulunduğunu söyledi.

Washington’un yeni stratejisi, ABD ve İran arasındaki çatışmanın yaklaşık altı aydır devam ettiği ve diplomatik girişimlerin henüz kalıcı bir çözüm sağlayamadığı bir dönemde açıklandı. Hürmüz Boğazı’ndaki taşımacılık sorunlarının enerji piyasaları üzerindeki etkisi sürerken, İran ekonomisine yönelik baskının bundan sonraki aşamasında üçüncü ülkelerin ve özellikle Çin’in tutumu yakından izlenecek.