Beyin Ameliyatında Yapay Zekâ İlk Kez Canlı Görüntüyle Cerraha Destek Verdi

İngiltere’de gerçekleştirilen bir beyin ameliyatında yapay zekâ sistemi ilk kez canlı cerrahi görüntüleri gerçek zamanlı analiz ederek beyin cerrahına destek verdi. University College London Hospitals bünyesindeki operasyonda 48 yaşındaki Rhys Hibbert’ın hipofiz tümörü çıkarılırken görme yetisinin korunması sağlandı.

UCLH’nin açıklamasına göre klinik araştırma kapsamında kullanılan sistem, ameliyat öncesi taramalardan değil, operasyon sırasında endoskoptan gelen canlı video görüntülerinden yararlandı. Yapay zekâ, kafatası tabanındaki kritik sinir ve kan damarlarının bulunabileceği bölgeleri işaretleyerek cerrahi ekibin güvenli alanları belirlemesine yardımcı oldu.

Yapay Zekâ Ameliyatı Yapmadı, Cerraha İkinci Bir Göz Oldu

Sistem ameliyatı otonom olarak gerçekleştirmedi. Cerrahi kontrol tamamen doktorlarda kaldı. Yapay zekânın görevi görüntüleri analiz etmek, kritik anatomik yapıları tanımaya yardımcı olmak ve cerrahi aletlerle dokular arasındaki etkileşimi takip edebilecek bir karar destek katmanı sağlamaktı.

Operasyonu Profesör Hani Marcus ile cerrahi araştırmayı yürüten Danyal Khan gerçekleştirdi. UCL bünyesindeki Hawkes Institute tarafından geliştirilen sistem, daha önce yapılan hipofiz ameliyatlarına ait yüzlerce etiketlenmiş endoskopik video üzerinde eğitildi.

11 Milimetrelik Tümör Görme Sinirlerine Baskı Yapıyordu

Bedfordshire’da yaşayan Hibbert’ın yaklaşık 11 milimetrelik hipofiz tümörü, Aralık 2024’te yürüyüş sırasında geçirdiği nöbetin ardından yapılan tetkiklerde tespit edildi. Başlangıçta ameliyatsız takip edilen hastanın daha sonra hormon dengesizliği ve görme sorunları kötüleşti.

Tümörün görmeyi sağlayan optik sinirlere ve beyne kan taşıyan önemli damarlara yakın olması ameliyatı hassas hale getiriyordu. Operasyon burundan ilerletilen bir endoskop aracılığıyla gerçekleştirildi. Yapay zekâ sistemi de bu görüntü akışını ikinci bir ekranda anlık olarak değerlendirdi.

UCLH, operasyonun ardından tümörün başarıyla çıkarıldığını ve Hibbert’ın görme yetisinin korunduğunu açıkladı. Hastanın ameliyat sonrasındaki günlerde görüşünün belirgin biçimde iyileştiği ve bir hafta içinde gözlük ya da yürüme desteği olmadan hareket edebildiği belirtildi.

Teknoloji Daha Büyük Klinik Çalışmalarda Sınanacak

UCLH, uygulamayı canlı ameliyat sırasında gerçek zamanlı yapay zekâ desteğinin beyin cerrahisindeki ilk kullanımı olarak tanımlıyor. Teknoloji, Ulusal Sağlık ve Bakım Araştırmaları Enstitüsü ile Google tarafından finanse edilen bir klinik araştırma kapsamında test ediliyor.

Araştırmacılar, ilk operasyonun ardından sistemi daha fazla hastayı kapsayan çalışmalarla değerlendirmeyi planlıyor. Amaç, yapay zekânın karmaşık ameliyatlarda kritik anatomik yapıların tanınmasına yardımcı olarak cerrahların kararlarını destekleyip destekleyemeyeceğini klinik verilerle ortaya koymak.