Türkiye’nin Tarım ve Gıda Sektörüne 750 Milyon Dolarlık Dünya Bankası Finansmanı

Dünya Bankası Grubu, Türkiye’de çiftçiler, tarım ve gıda işletmeleri ile üretici örgütlarının finansmana erişimini genişletmeyi amaçlayan 750 milyon dolarlık finansman paketini onayladı. Türkiye Tarımsal Gıda Sektörünün İstihdam ve Kırsal Refah İçin Dönüşümü Projesi (TARGET), Tarım ve Orman Bakanlığı tarafından Tarım ve Kırsal Kalkınmayı Destekleme Kurumu (TKDK) aracılığıyla uygulanacak.

Program yalnızca doğrudan bir tarım desteği olarak tasarlanmadı. Finansmanın tarımsal gıda değer zincirlerinin güçlendirilmesi, işletmelerin uzun vadeli finansmana erişmesi, çiftçilerin pazara daha güçlü bağlanması ve özel sektör yatırımlarının artırılması için kullanılması planlanıyor.

750 Milyon Dolar Nasıl Kullanılacak?

Dünya Bankası’nın açıkladığı yapıya göre finansmanın 720 milyon dolarlık bölümü geri ödemeli finansman mekanizmasına ayrılacak. Bu kaynak, tarım ve gıda işletmeleri ile üretici örgütlerinin uzun vadeli yatırımlarını desteklemek amacıyla kullanılacak.

Desteklenebilecek yatırımlar arasında tarımsal ürünlerin işlenmesi, depolama ve soğuk zincir altyapısının geliştirilmesi, lojistik, dijital sistemler, gıda güvenliği ve kalite altyapısı ile iklim koşullarına daha dayanıklı üretim teknolojileri bulunuyor. Proje kapsamında gıda kaybı ve israfının azaltılmasına yönelik yatırımlar da desteklenecek.

Bu mekanizma üzerinden gerçekleştirilecek yatırımların ayrıca yaklaşık 144 milyon dolarlık özel sektör eş finansmanı harekete geçirmesi bekleniyor.

Çiftçilerin Krediye Erişimi için Ayrı Mekanizma

Toplam finansmanın diğer 30 milyon dolarlık bölümü ise kısmi kredi garanti sistemi için kullanılacak. Sistem, bankaların çiftçilere kredi verirken üstlendiği riskin bir bölümünü azaltarak tarımsal finansmana erişimi genişletmeyi amaçlıyor.

Dünya Bankası, 30 milyon dolarlık garanti desteğinin yaklaşık 526 milyon dolarlık ticari kredi hacmi oluşturmasını bekliyor. Çiftçilerin bu finansmanı verimlilik, modernizasyon ve iklim koşullarına dayanıklı tarım teknolojilerine yönelik yatırımlarda kullanabilmesi hedefleniyor.

Kimler Yararlanabilecek?

Projenin hedef kitlesinde çiftçiler, tarımsal gıda işletmeleri ve üretici örgütleri bulunuyor. Dünya Bankası’nın tahminlerine göre TARGET kapsamında 2032’ye kadar yaklaşık 225 bin çiftçiye ulaşılması öngörülüyor.

Bunların yaklaşık 193 bininin daha güçlü ticari pazar bağlantılarından yararlanması, 26 bin 300 çiftçinin ise finansmana erişiminin genişlemesi hedefleniyor. Program kapsamında kadınların ve gençlerin tarım ve gıda sektöründeki ekonomik fırsatlara erişiminin artırılması da proje hedefleri arasında yer alıyor.

Dünya Bankası ayrıca projenin Türkiye’nin tarım ve gıda ekonomisinde yaklaşık 110 bin daha fazla ve daha iyi ücretli istihdam oluşturmasını ve toplamda yaklaşık 670 milyon dolarlık özel sermayeyi harekete geçirmesini öngörüyor.

Başvuru Şartları Henüz Açıklanmadı

Tarım ve Orman Bakanı İbrahim Yumaklı, finansman paketinin ilk 750 milyon dolarlık bölümünün 2026 yılı içinde girişimcilerin kullanımına açılacağını açıkladı. Projenin başvuru şartları ve uygulamaya ilişkin ayrıntıların ayrıca kamuoyuyla paylaşılacağını belirtti.

Bu nedenle çiftçiler veya işletmeler için henüz başlamış genel bir TARGET başvurusundan söz etmek mümkün değil. Başvuru takvimi, uygun yatırım alanları, işletme kriterleri ve finansman koşullarının Tarım ve Orman Bakanlığı ile TKDK tarafından açıklanması bekleniyor.

İşleme, Depolama ve Pazara Erişim Öne Çıkıyor

TARGET’ın temel amaçlarından biri tarımsal üretim ile işleme, depolama ve satış aşamaları arasındaki bağlantıyı güçlendirmek. Desteklenen yatırımların çiftçilerin teknoloji ve hizmetlere erişimini artırması, ürünlerin kalite ve izlenebilirliğini geliştirmesi ve üreticiler ile alıcılar arasında daha istikrarlı ticari ilişkiler kurulmasına katkı sağlaması hedefleniyor.

Proje aynı zamanda hassas tarım uygulamaları, iklime dayanıklı üretim sistemleri, soğuk zincir ve depolama yatırımları gibi alanları kapsayacak. Böylece 750 milyon dolarlık Dünya Bankası finansmanının yalnızca kredi sağlamak yerine tarım ve gıda değer zincirinin farklı aşamalarındaki yatırımları harekete geçirmesi amaçlanıyor.