İran’ın Dış Ticareti Yüzde 35 Daraldı: Yaptırım Baskısı Artıyor

İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan, ülkenin ithalat ve ihracatının ABD yaptırımları ve deniz ablukasının etkisiyle yaklaşık yüzde 35 gerilediğini açıkladı. Altı aydır devam eden savaşın ekonomik maliyeti artarken İran’da yıllık enflasyonun temmuz ayında yüzde 66’ya ulaştığı bildirildi.

Pezeşkiyan, dış ticaretteki daralmayı ABD’nin İran limanlarına yönelik ablukası ve ekonomik yaptırımlarla ilişkilendirdi. İran Cumhurbaşkanı, haziran ayında Washington ile varılan kısa süreli mutabakat döneminde ülkenin yaklaşık 90 milyon varil petrol satabildiğini söyledi.

ABD İran’ın Finans Kanallarını Hedef Alıyor

Washington yönetimi, İran üzerindeki ekonomik baskıyı son günlerde daha da artırdı. ABD Hazine Bakanlığı, “Operation Economic Outcast” adı verilen kampanya kapsamında İran’ın petrol gelirleri, gölge bankacılık ağları ve uluslararası finans sistemine erişimini sağlayan kişi ve kuruluşları hedef alıyor.

ABD Hazine Bakanlığı 28 Ağustos’ta, Mısır merkezli Banque Misr’in Birleşik Arap Emirlikleri şubesinin ABD bankalarıyla muhabirlik ilişkilerinin kesilmesini öngören bir adım attı. Bakanlık, söz konusu şubenin Ocak 2024 ile Haziran 2026 arasında İran bağlantılı olabileceği değerlendirilen şirketler için yaklaşık 1,8 milyar dolarlık işlem gerçekleştirdiğini ileri sürdü.

Aynı yaptırım paketinde İran’ın devlet bankası Bank Melli’nin Dubai şubesinin yöneticisi ile Hong Kong merkezli bir şirket de yaptırım listesine alındı. ABD, İran ile ticari ve finansal ilişkilerini sürdüren yabancı kuruluşların ikincil yaptırım riskiyle karşılaşabileceği uyarısında bulunuyor.

Enflasyon Yüzde 66’ya Ulaştı

İran ekonomisindeki baskı yalnızca dış ticaretle sınırlı kalmadı. Yıllık enflasyon temmuz ayında yüzde 66 seviyesine yükseldi. İran yönetimi enflasyonun düşürülmesi, piyasaların kontrol altında tutulması, istihdamın artırılması ve yatırımların yerli üretime yönlendirilmesini öncelikli ekonomik hedefler arasında gösterdi.

İran’ın dini lideri Ayetullah Mücteba Hamaney de hükümete enflasyon, işsizlik, fiyatlar ve temel mal ve hizmet piyasalarındaki sorunlara öncelik verilmesi çağrısında bulundu.

Hürmüz Boğazı Anlaşmazlığı Sürüyor

Ekonomik gerilimin merkezindeki başlıklardan biri Hürmüz Boğazı olmaya devam ediyor. ABD yönetimi deniz yolunun açık olduğunu savunurken İran Devrim Muhafızları, gemilerin İran’ın izni olmadan boğazdan geçemeyeceğini belirtiyor.

Savaş öncesinde dünya petrol ve sıvılaştırılmış doğal gaz ticaretinin yaklaşık yüzde 20’sinin geçtiği Hürmüz Boğazı’ndaki aksaklıklar küresel enerji piyasaları açısından da yakından izleniyor. Katar ve Pakistan’ın da dahil olduğu diplomatik girişimlere rağmen Washington ile Tahran arasındaki müzakerelerde kalıcı bir anlaşmaya henüz ulaşılamadı.