İzlanda’da AB Üyelik Müzakereleri Referandumunda Oy Sayımı Başladı

İzlanda’da seçmenlerin Avrupa Birliği ile üyelik görüşmelerinin yeniden başlatılıp başlatılmamasına karar vermek için sandığa gittiği referandumda oy verme işlemi sona erdi. İzlanda’nın AB müzakereleri referandumunda oy sayımı başlarken, yarışın oldukça yakın geçmesi nedeniyle güvenilir sonucun pazar günü öğle saatlerine doğru ortaya çıkabileceği belirtiliyor.

Sandıklar 29 Ağustos Cumartesi günü yerel saatle 22.00’de kapandı. İzlanda’nın farklı bölgelerindeki oyların sayım merkezlerine uçak, tekne ve kara yoluyla taşınması gerektiğinden sonuçların açıklanmasının saatler sürebileceği bildirildi.

Referandum, İzlanda’nın doğrudan AB üyesi olup olmayacağını belirlemiyor. Seçmenler, hükümete Brüksel ile daha önce durdurulan AB üyelik müzakerelerini yeniden başlatma yetkisi verilip verilmemesini oyladı. “Evet” sonucunun çıkması halinde, olası üyelik anlaşmasının ayrıca ileride yapılacak ikinci bir referandumda seçmenlerin onayına sunulması gerekecek.

Son Anketlerde Fark Çok Azdı

Oylamadan hemen önce yayımlanan Gallup araştırmasında, müzakerelerin yeniden başlatılmasına karşı çıkanların oranı yüzde 51,6, destekleyenlerin oranı ise yüzde 48,4 olarak ölçüldü. Bundan birkaç gün önce yapılan başka bir araştırmada ise destekleyenler yüzde 51,3 ile az farkla öndeydi. Anketlerdeki değişim, referandum sonucuna ilişkin belirsizliği artırdı.

Başbakan Kristrún Frostadóttir, oyunu Reykjavik’te kullandıktan sonra referandumun İzlanda’nın dünyadaki konumu konusunda uzun süredir devam eden tartışmayı yeniden gündemin merkezine taşıdığını söyledi. Frostadóttir, sonuç ne olursa olsun hükümetin çalışmalarına devam edeceğini belirtti.

Ekonomi ve Balıkçılık Tartışmanın Merkezinde

Kampanya döneminde hayat pahalılığı, faiz oranları, ülkenin egemenliği, güvenlik politikası ve balıkçılık hakları başlıca tartışma konuları oldu. Müzakerelerin yeniden başlamasını destekleyenler, AB ile daha yakın bütünleşmenin ekonomik istikrara katkıda bulunabileceğini ve uzun vadede euroya geçiş seçeneğinin değerlendirilebileceğini savunuyor.

İzlanda Merkez Bankası’nın politika faizi yüzde 8 seviyesinde bulunurken Avrupa Merkez Bankası’nın temel faiz oranlarından biri yüzde 2,25 düzeyinde. AB yanlıları, yüksek faizlerin özellikle konut kredileri üzerindeki yükünü kampanyanın önemli gerekçelerinden biri olarak gösterdi.

Karşıtların temel itirazlarından biri ise İzlanda ekonomisi açısından kritik öneme sahip balıkçılık kaynaklarının kontrolü. AB’nin ortak balıkçılık politikası ve kota sistemi nedeniyle ulusal karar yetkisinin sınırlandırılabileceğini savunan “hayır” kampanyası, ekonomik sorunların Brüksel yerine İzlanda’nın kendi politikalarıyla çözülmesi gerektiğini ileri sürdü.

İzlanda’nın AB Süreci 2009’da Başlamıştı

İzlanda, 2008 küresel finans krizinin ülke ekonomisini ağır biçimde etkilemesinin ardından 2009’da Avrupa Birliği üyeliğine başvurmuştu. Müzakereler daha sonra başlamış ancak AB karşıtı hükümetin göreve gelmesinin ardından süreç 2013’te askıya alınmıştı.

Referandumdan “evet” çıkması durumunda İzlanda Dışişleri Bakanlığı’nın değerlendirmesine göre Brüksel ile görüşmeler 2026 sonuna kadar yeniden başlayabilir. Müzakerelerin yaklaşık 18 ila 24 ay sürmesi öngörülüyor. Görüşmelerin tamamlanması ise İzlanda’nın otomatik olarak AB üyesi olacağı anlamına gelmeyecek; nihai üyelik şartlarının yeniden halkoyuna sunulması gerekecek.