ABD’den 6 Çinli Yapay Zekâ Şirketine Ağır Suçlama: DeepSeek ve Alibaba da Listede

ABD ile Çin arasındaki yapay zekâ rekabetinde yeni bir gerilim başlığı ortaya çıktı. ABD Ulusal Güvenlik Ajansı (NSA), Federal Soruşturma Bürosu (FBI) ve Siber Güvenlik ve Altyapı Güvenliği Ajansı (CISA), 6 Çinli yapay zekâ şirketinin Amerikan şirketlerine ait gelişmiş modellerden endüstriyel ölçekte veri ve yetenek çıkardığını öne sürdü. Ortak güvenlik uyarısında DeepSeek, Moonshot AI, Alibaba, MiniMax, StepFun ve Z.AI’nin isimleri açıkça verildi.

ABD kurumlarına göre söz konusu şirketler en az 2024’ün sonlarından itibaren milyonlarca sorgu üzerinden milyarlarca token elde etti. İddiaların hedefindeki modeller arasında Anthropic’in Claude, OpenAI’ın GPT, Google’ın Gemini ve xAI’ın Grok modellerinin çeşitli sürümleri bulunuyor.

ABD’nin Suçladığı 6 Çinli Şirket Hangileri?

NSA, FBI ve CISA tarafından 8 Eylül 2026’da yayımlanan ortak siber güvenlik uyarısında adı geçen şirketler şöyle:

• DeepSeek
• Moonshot AI
• Alibaba
• MiniMax
• StepFun
• Z.AI

ABD kurumları, faaliyetlerin ölçeği ve kullanılan yöntemler nedeniyle distilasyonun bu şirketler açısından yalnızca yardımcı bir araştırma yöntemi olmadığını, yapay zekâ modellerini geliştirme stratejisinin önemli bir parçasına dönüştüğünü savundu.

İddianın Merkezinde “Yapay Zekâ Distilasyonu” Var

Bilgi distilasyonu, güçlü bir yapay zekâ modelinin çıktılarını kullanarak daha küçük veya daha verimli bir modelin eğitilmesini sağlayan tekniklerden biri. Yöntemin kendisi yapay zekâ araştırmalarında meşru ve yaygın biçimde kullanılabiliyor.

ABD’nin itirazı ise Çinli şirketlerin rakip modellerin çıktılarından izin verilen kullanımın ötesinde, sistematik ve çok büyük ölçekte yararlandığı iddiasına dayanıyor. Ortak raporda bu faaliyetler “endüstriyel ölçekli” ve “hedefli” distilasyon kampanyaları olarak tanımlandı.

Washington’a göre bu yöntem, Çinli şirketlerin ileri seviye modeller geliştirmek için gereken hesaplama kapasitesi, elektrik, temel araştırma ve diğer yüksek maliyetli yatırımların bir bölümünü üstlenmeden ABD modellerindeki yeteneklerden yararlanmasını sağlıyor.

DeepSeek’in R1 ve V3 Modelleri Raporda Öne Çıktı

ABD kurumları DeepSeek’in en az 2024 sonundan itibaren organize distilasyon faaliyetleri yürüttüğünü ileri sürdü. Raporda şirketin R1 ve V3 modellerini geliştirirken muhakeme, yazılım, soru-cevap ve çeşitli uzmanlık yeteneklerini Amerikan modellerinden çıkarmaya çalıştığı iddia edildi.

DeepSeek’in kullandığı öne sürülen modeller arasında Claude’un çeşitli sürümleri, GPT-4, GPT-4o, GPT-5, Gemini 2.5 ailesi ve Grok modelleri sıralandı.

ABD kurumları ayrıca DeepSeek’in kamuoyuna açıkladığı yaklaşık 5,6 milyon dolarlık V3 eğitim maliyetinin, distilasyon yoluyla elde edildiğini ileri sürdükleri verilerin gerçek maliyetini içermediğini savundu.

Alibaba’nın Qwen Modelleri de Dosyada

Ortak güvenlik uyarısında Alibaba’nın da Qwen yapay zekâ modellerini geliştirmek için geniş ölçekli distilasyondan yararlandığı öne sürüldü.

ABD kurumlarının iddiasına göre Alibaba, 2025’in sonlarında Claude ve GPT-5 modellerinden yazılım mühendisliği, müşteri hizmetleri diyaloğu, sanal karakter oluşturma ve yapay zekâ ajanı iş akışları gibi alanlarda çıktı topladı.

Moonshot AI, MiniMax, StepFun ve Z.AI İçin de Ayrıntılı İddialar Var

Raporda Moonshot AI’nin Kimi ailesini geliştirirken Claude ve GPT modellerinden yararlandığı, özellikle yazılım mühendisliği, matematik ve pekiştirmeli öğrenme yeteneklerine odaklandığı öne sürüldü.

MiniMax’ın M2 modelini geliştirirken Claude, Gemini ve GPT modellerinden muhakeme ve yazılım geliştirme yetenekleri topladığı iddia edildi. ABD kurumları, MiniMax’ın bazı durumlarda Claude Code’a yönelik istem enjeksiyonu teknikleri kullandığını da savundu.

StepFun’ın 2025 sonu ile 2026 başı arasında Claude ve GPT ailesinden kodlama ve yapay zekâ ajanı yeteneklerini çıkardığı, Z.AI’nin ise 2026 ortasına kadar GPT-5.5 ve Claude Opus 4.8 üzerinden milyarlarca tokenlık veri kullandığı ileri sürüldü.

“Transfer Station” Ağlarıyla Kısıtlamaların Aşıldığı İddia Edildi

ABD raporundaki en dikkat çekici iddialardan biri, Çinli şirketlerin Amerikan yapay zekâ modellerine doğrudan erişim sınırlamalarını aşmak için çeşitli aracı sistemlerden yararlandığı yönünde.

NSA, FBI ve CISA, “transfer station” olarak adlandırılan API vekil hizmetlerinin bölgesel kısıtlamaları aşmak, kullanıcı bilgilerinin izlenmesini zorlaştırmak ve yapay zekâ sağlayıcılarının kullanım şartlarını ihlal ederek modellere ulaşmak amacıyla kullanıldığını ileri sürdü.

Rapora göre sorgular yalnızca tek bir sağlayıcı üzerinden yapılmadı. Farklı API’ler, bulut platformları ve üçüncü taraf hizmetleri arasında dağıtılan işlemlerle tek bir noktadan tespit edilme riskinin azaltılmaya çalışıldığı değerlendiriliyor.

Milyonlarca Sorgu ve Milyarlarca Token İddiası

ABD kurumları Çin merkezli şirketlerin faaliyetlerini ölçek açısından da olağan dışı olarak niteledi. Raporda benzer konulara yönelik binlerce, bazı durumlarda milyonlarca otomatik sorgu yapıldığı belirtildi.

Bu sorguların toplamında milyarlarca tokenlık yapay zekâ çıktısının elde edildiği ileri sürüldü. ABD makamları, yeni açılan hesaplarda aniden maksimum kullanıma çıkılması, çok sayıda hesabın ortak ödeme yöntemleri kullanması ve kurumsal ölçekte kesintisiz sorgu trafiğinin distilasyon faaliyetlerini belirlemede kullanılabilecek işaretler olduğunu belirtti.

Çin Hükümetinin Bilgisi Olduğu da İleri Sürüldü

Ortak uyarıda faaliyetlerin “muhtemelen Çin hükümetinin bilgisi dahilinde” yürütüldüğü değerlendirmesine de yer verildi. Ancak belgede Çin hükümetinin bu işlemleri doğrudan yönettiğine ilişkin bir mahkeme kararı veya cezai hüküm bulunmuyor.

ABD kurumları, Çin yapay zekâ sektörünün Amerikan modelleriyle arasındaki teknoloji ve performans farkını azaltmak amacıyla geniş kapsamlı bir distilasyon stratejisine yöneldiğini savunuyor.

Bu Bir Ceza Davası Değil

NSA, FBI ve CISA’nın yayımladığı belge bir ortak siber güvenlik uyarısı niteliğinde. Dolayısıyla adı geçen altı şirket hakkında bu belge kapsamında verilmiş bir mahkumiyet kararı veya açıklanmış yeni bir cezai yaptırım bulunmuyor.

Belgelerde yer alan ifadeler ABD güvenlik kurumlarının değerlendirme ve iddialarını yansıtıyor. Şirketlerin olası hukuki sorumluluğu, ticari kullanım şartlarının ihlali veya fikri mülkiyet ihtilafları ayrı süreçlerin konusu olabilir.

ABD’li Yapay Zekâ Şirketlerine 3 Acil Önlem Çağrısı

ABD kurumları, Amerikan yapay zekâ şirketlerinden distilasyon faaliyetlerine karşı savunmalarını güçlendirmelerini istedi. Ortak uyarıda üç temel önlem öne çıkarıldı:

• Şüpheli hesap, ağ ve sorgu davranışlarının daha kapsamlı biçimde tespit edilmesi
• Distilasyon şüphesi bulunan sorgulara verilen yanıtların koruyucu yöntemlerle değiştirilmesi
• Model sağlayıcıları, bulut şirketleri ve API platformları arasında tehdit bilgilerinin paylaşılması

Bu önlemlerin yaygınlaşması halinde yapay zekâ servislerinde kimlik doğrulama, API erişimi, kullanım limitleri ve bölgesel kısıtlamaların daha sıkı hale gelmesi gündeme gelebilir.

ABD-Çin Yapay Zekâ Rekabetinde Yeni Cephe

ABD ile Çin arasındaki teknoloji rekabeti son yıllarda gelişmiş çip ihracatı, yarı iletken üretim ekipmanları ve veri merkezi altyapısı üzerinde yoğunlaşıyordu. Yeni ortak uyarı ise rekabeti yapay zekâ modellerinin ürettiği bilginin ve yeteneklerin korunması alanına taşıdı.

Washington, ileri yapay zekâ modellerinin yalnızca ekonomik rekabet açısından değil, askeri sistemler, kritik altyapı ve siber operasyonlar açısından da stratejik önem taşıdığını savunuyor. Bu nedenle 6 Çinli şirket hakkında ortaya atılan distilasyon iddiaları, ABD-Çin yapay zekâ yarışında erişim kontrollerinin ve teknoloji kısıtlamalarının daha da sertleşebileceğine işaret ediyor.