İzmir’deki Madımak Anıtı Nerede? Karabağlar Uzundere’deki 2 Temmuz Anıtının Hikâyesi

İzmir’deki Madımak ve Pir Sultan Abdal Anıtı, Karabağlar ilçesindeki Sıtkı Kürüm Uzundere Rekreasyon Alanı’nda bulunuyor. Heykeltıraş Aydın Aşkan tarafından hazırlanan anıt, 2 Temmuz 1993’te Sivas’taki Madımak Oteli’nde yaşamını yitirenlerin anısını yaşatmak amacıyla 2010’da Uzundere’ye yerleştirildi. Alevler arasındaki insan figürleri ve karanfillerden oluşan kompozisyonun üst bölümünde Pir Sultan Abdal heykeli yer alıyor.

Anıt yalnızca kamusal alandaki bir heykel olarak değil, İzmir’deki 2 Temmuz anmalarının düzenli duraklarından biri olarak kullanılıyor. Karabağlar Belediyesi 2020’de eseri rekreasyon alanı içinde daha görünür bir noktaya taşıdı. Anma geleneği sonraki yıllarda sürdü ve belediye 2 Temmuz 2026’da da Sıtkı Kürüm Uzundere Rekreasyon Alanı’nda anma programı düzenledi.

İzmir’deki Madımak Anıtı Nerede?

Karabağlar’daki Madımak ve Pir Sultan Abdal Anıtı, Yurtoğlu Mahallesi’ndeki Sıtkı Kürüm Uzundere Rekreasyon Alanı içerisinde bulunuyor.

Alan geçmişte yalnızca Uzundere Rekreasyon Alanı adıyla anılıyordu. Karabağlar Belediyesi daha sonra rekreasyon alanına ilçenin kurucu belediye başkanı Sıtkı Kürüm’ün adını verdi. Güncel belediye etkinliklerinde de konum “Sıtkı Kürüm Uzundere Rekreasyon Alanı” olarak gösteriliyor.

2020’de yapılan yer değişikliğinin ardından anıt, rekreasyon alanının giriş bölümünde, ışıklı gösteri havuzu çevresindeki daha açık ve görünür alana yerleştirildi.

Madımak Anıtı Neden Yapıldı?

Anıt, 2 Temmuz 1993’te Sivas’ta Pir Sultan Abdal Kültür Etkinlikleri sırasında Madımak Oteli’ne yönelik saldırıda yaşamını yitirenlerin anısına yaptırıldı.

Olayda otelde bulunan 33 şenlik katılımcısı ile 2 otel çalışanı yaşamını yitirdi. İzmir’deki anıtın tasarımında da bu toplumsal hafızayı görsel bir kompozisyona dönüştürme amacı öne çıktı.

Karabağlar Belediyesi anıtı yaptırırken Uzundere Rekreasyon Alanı’nı kalıcı bir anma noktası olarak seçti. Sonraki yıllarda 2 Temmuz törenlerinin aynı alanda gerçekleştirilmesi, eserin yalnızca heykel olarak değil bir kamusal hafıza mekânı olarak kullanılmasını sağladı.

Karabağlar’daki Madımak Anıtını Kim Yaptı?

Eserin sanatçısı heykeltıraş Aydın Aşkan. Anıt hazırlandığı sırada Anadolu Üniversitesi Eğitim Fakültesi Güzel Sanatlar Eğitimi Bölümünde öğretim üyesi olan Aşkan, hem Madımak anıt kompozisyonunu hem de Pir Sultan Abdal heykelini hazırladı.

İzmir’deki kamusal heykel ve anıtları belgeleyen çalışmalarda da eser sahibi Aydın Aşkan, yapım veya dikiliş tarihi ise 2010 olarak kayıtlı.

Anıtın ana bölümü fiberglass temelli malzemeyle hazırlandı. Belediye kayıtlarında eserin yaklaşık 5 metre genişliğinde ve alevlerle birlikte 4 metre yüksekliğinde olduğu belirtiliyor.

Madımak Anıtı Ne Zaman Yapıldı?

Anıtın yapım süreci 2010 yılına uzanıyor. Temmuz 2010’da yayımlanan dönem haberlerinde Karabağlar Belediyesinin eseri Uzundere Rekreasyon Alanı için hazırlattığı ve çevre düzenlemesinin sürdüğü belirtiliyordu.

Dönemin belediye yönetimi Pir Sultan Abdal Heykeli ile Madımak anıtının 1 Eylül Dünya Barış Günü’nde törenle açılmasını planladığını açıklamıştı. İzmir’in kamusal anıt envanterinde de eserin tarihi 2010 olarak veriliyor.

2013 tarihli Karabağlar Belediyesi faaliyet raporu ise Madımak ve Pir Sultan Abdal Anıtı’nın o tarihte Uzundere’de anma törenlerinin düzenlendiği kalıcı bir alan olarak kullanıldığını belgeliyor.

Anıt Ne Anlatıyor?

Aydın Aşkan’ın tasarımının merkezinde alevler arasından ilerleyen insan figürleri bulunuyor. Kompozisyon, Madımak Oteli’nde yaşamını yitiren aydın ve sanatçıları simgesel bir anlatımla hatırlatıyor.

Karanfiller de tasarımın önemli parçalarından biri. Anıtın hazırlandığı dönemde yayımlanan bilgilerde, otel çalışanlarının karanfillerle simgelendiği aktarılmıştı. Daha sonraki belediye tanıtımlarında ise karanfiller genel olarak olayda yaşamını yitirenlerin anısını temsil eden unsurlar olarak anlatılıyor.

Anıtın üst bölümünde sazıyla betimlenen Pir Sultan Abdal heykeli bulunuyor. Böylece eser, 1993’teki olayın yanı sıra Pir Sultan Abdal Kültür Etkinlikleriyle olan tarihsel bağlantıyı da kamusal mekânda görünür kılıyor.

Pir Sultan Abdal Heykeli Neden Anıtın Bir Parçası?

2 Temmuz 1993’te Madımak Oteli’nde bulunan sanatçı, yazar ve katılımcıların önemli bölümü Sivas’a Pir Sultan Abdal Kültür Etkinlikleri için gitmişti.

Bu nedenle Karabağlar’daki anıt yalnızca Madımak’ı temsil eden bağımsız bir rölyef olarak tasarlanmadı. Pir Sultan Abdal figürü de aynı anma alanının parçası haline getirildi.

Karabağlar Belediyesi yıllar boyunca etkinlik duyurularında alanı “Madımak Anıtı ve Pir Sultan Abdal Heykeli” veya “Madımak ve Pir Sultan Abdal Anıtı” ifadeleriyle tanımladı.

Anıt 2020’de Neden Taşındı?

Madımak ve Pir Sultan Abdal Anıtı başlangıçta Uzundere Rekreasyon Alanı içerisinde farklı bir noktadaydı. Karabağlar Belediyesi Haziran 2020’de, eserin yeterince görünür olmadığı gerekçesiyle rekreasyon alanı içinde başka bir noktaya taşınmasına karar verdi.

Belediyenin açıklamasına göre anıt Nasrettin Hoca binasının arkasında kalıyor ve bu nedenle ziyaretçilerin dikkatini yeterince çekmiyordu.

Fen İşleri Müdürlüğü ekipleri anıt ile Pir Sultan Abdal heykelini dikkatli biçimde söktü. Taşınma sırasında bakım ve onarım çalışmaları da gerçekleştirildi.

Yeni yer olarak rekreasyon alanının girişine yakın, ışıklı gösteri havuzunun bulunduğu ve Murat Çobanoğlu Açıkhava Tiyatrosu’na bağlanan geniş alan seçildi. Dönemin belediye yönetimi buranın eserin çok daha kolay fark edilmesini sağlayacağını açıkladı.

2020’de Taşınması Yeni Bir Anıt Yapıldığı Anlamına mı Geliyor?

Hayır. 2020’deki çalışma yeni bir Madımak anıtının yapılmasından ziyade 2010 tarihli mevcut anıtın rekreasyon alanı içinde taşınması, bakımının yapılması ve daha görünür hale getirilmesi işlemiydi.

Karabağlar Belediyesinin tamamlanan projeler listesinde 2020 yılı altında “Madımak Anıtı” kaydı bulunması bu nedenle eserin ilk kez 2020’de yapıldığı şeklinde yorumlanmamalı. Anıtın 2010’da hazırlandığı dönemin kayıtlarıyla ve kamusal sanat envanterleriyle belgelenebiliyor.

Bugün Madımak Anıtı Önünde Anma Yapılıyor mu?

Evet. Karabağlar’daki anıt halen 2 Temmuz anmalarının gerçekleştirildiği alanlardan biri.

Karabağlar Belediyesi 2023, 2024 ve 2025 yıllarında Madımak ve Pir Sultan Abdal Anıtı önünde anma etkinlikleri gerçekleştirdi. Programlarda yaşamını yitirenler için saygı duruşunda bulunuldu, konuşmalar yapıldı ve anıta karanfiller bırakıldı.

Bu gelenek 2026’da da devam etti. Karabağlar Belediyesinin resmi etkinlik programında 2 Temmuz 2026 günü saat 19.30’da Sıtkı Kürüm Uzundere Rekreasyon Alanı’nda “Sivas’93 2 Temmuz Anma Etkinliği” düzenlendiği kaydedildi.

Böylece 2010’da oluşturulan anıt alanının yaklaşık 16 yıl sonra da aynı tarihsel hafızanın kamusal anma noktalarından biri olmayı sürdürdüğü görülüyor.

Sıtkı Kürüm Uzundere Rekreasyon Alanı Adı Nereden Geliyor?

Anıtın bulunduğu Uzundere Rekreasyon Alanı’nın adı daha sonra Sıtkı Kürüm Uzundere Rekreasyon Alanı olarak değiştirildi.

Sıtkı Kürüm, 2009’da kurulan Karabağlar Belediyesinin ilk belediye başkanıydı. Madımak ve Pir Sultan Abdal Anıtı da onun belediye başkanlığı döneminde hazırlandı.

Karabağlar Belediyesi daha sonraki yıllarda Kürüm’ün adını rekreasyon alanına vererek yaşattı. Bu nedenle eski kaynaklarda yalnızca “Uzundere Rekreasyon Alanı” olarak geçen yer ile güncel kaynaklardaki “Sıtkı Kürüm Uzundere Rekreasyon Alanı” aynı alandır.

İzmir’de Başka 2 Temmuz Anıtları Var mı?

Evet. Karabağlar’daki Aydın Aşkan imzalı Madımak ve Pir Sultan Abdal Anıtı, İzmir’deki tek 2 Temmuz anma eseri değil.

Bayraklı’da da 2 Temmuz Anıtı bulunuyor. Güncel belediye ve haber kayıtlarında bu anıtın Nafiz Gürman Mahallesi’nde bulunduğu belirtiliyor. 2 Temmuz 2026’da Bayraklı Belediyesi burada anma töreni gerçekleştirdi; anıta karanfiller bırakıldı, şiirler okundu ve anı defterine mesajlar yazıldı.

İzmir’in kamusal anıt envanterlerinde ayrıca Ozan Ünal imzalı, 2008 tarihli “Madımak/2 Temmuz Anıtı” kayıtlı. Eser Dünya Barış Anıtı çevresinde, bugün Bayraklı ilçesi sınırlarında gösteriliyor.

Karşıyaka’daki Tarihsel 2 Temmuz Anıtı Kaydı Nedir?

2008 tarihli gazete kayıtlarında Karşıyaka Belediyesi tarafından yaptırılan bir 2 Temmuz Anıtının 3 Temmuz 2008’de açılacağı duyurulmuştu. Heykeltıraş Ozan Ünal tarafından hazırlanan eser, sonraki akademik çalışmalarda da Karşıyaka Belediyesinin desteğiyle yapılmış 2008 tarihli anıt olarak belgeleniyor.

Ancak burada önemli bir idari sınır ayrıntısı bulunuyor. Bayraklı ilçesi 2008’de kuruldu ve Orgeneral Nafiz Gürman, Yamanlar, Doğançay, Onur, Emek ve çevredeki bazı mahalleler Karşıyaka’dan alınarak yeni ilçeye bağlandı.

Bu nedenle 2008 kayıtlarında “Karşıyaka Belediyesi 2 Temmuz Anıtı” olarak geçen eserin bulunduğu Dünya Barış Anıtı çevresi bugün Bayraklı sınırları içerisinde yer alıyor. Güncel kamusal sanat envanteri de Ozan Ünal’ın 2008 tarihli eserini Bayraklı’daki Dünya Barış Anıtı alanında gösteriyor.

Dolayısıyla eski Karşıyaka kaydı ile bugünkü Bayraklı’daki anıtı otomatik olarak iki ayrı eser saymak yanıltıcı olabilir. İdari sınır değişikliği, aynı bölgedeki anıtın eski ve yeni kaynaklarda farklı ilçe adlarıyla anılmasının temel nedenlerinden biri.

Bayraklı’daki 2 Temmuz Anıtı Bugün Kullanılıyor mu?

Evet. Bayraklı’daki anıt günümüzde de kamusal anma alanı olarak kullanılıyor.

Bayraklı Belediyesinin 2024 yayınlarında Nafiz Gürman Mahallesi’ndeki 2 Temmuz Anıtı önünde anma programı düzenlendiği kayıtlı. Aynı yerde 2025’te de tören yapıldı.

En güncel doğrulanabilen örneklerden biri 2 Temmuz 2026 tarihli program. Bu törende katılımcılar anıta karanfil bıraktı, anı defterine duygu ve düşüncelerini yazdı, şiirler okundu ve barış güvercinleri uçuruldu.

Karabağlar ve Bayraklı Anıtları Aynı Eser mi?

Hayır. Karabağlar Uzundere’deki Madımak ve Pir Sultan Abdal Anıtı ile Bayraklı’daki 2 Temmuz Anıtı farklı eserlerdir.

Karabağlar’daki eser Aydın Aşkan tarafından hazırlandı ve 2010 tarihli. Bayraklı’daki Dünya Barış Anıtı çevresinde kayıtlı 2 Temmuz Anıtı ise heykeltıraş Ozan Ünal’ın eseri ve 2008 tarihli.

Karışıklık, Ozan Ünal’ın eserinin yapıldığı dönemde alanın Karşıyaka Belediyesiyle ilişkilendirilmesi, daha sonra yeni kurulan Bayraklı ilçesinin sınırlarında kalmasından kaynaklanıyor.

Ozan Ünal’ın 2 Temmuz Anıtı Nasıl Tasarlandı?

Kamusal sanat üzerine yapılan akademik çalışmalarda Ozan Ünal’ın 2008 tarihli eseri alev formunda tasarlanmış bir anıt olarak anlatılıyor.

Alev biçiminin çevresinde Madımak’ta yaşamını yitirenleri temsil eden birbirine yakın insan figürleri bulunuyor. Eser çevresinde yaşamını yitirenlerin isimlerine de yer verildiği belirtiliyor.

Bu eser ile Aydın Aşkan’ın 2010’da Karabağlar